Railways PYQCBT 1 2026SciencePhysics: Heat & Thermodynamics

RRB NTPC · प्रश्न 77

किसी पदार्थ की अवस्था परिवर्तन के दौरान प्रति इकाई द्रव्यमान स्थानांतरित ऊष्मा की मात्रा को क्या कहा जाता है?

  1. गुप्त ऊष्मा

  2. प्रेरित ऊष्मा

  3. तापीय ऊष्मा

  4. विशिष्ट ऊष्मा

उत्तर देखें और व्याख्याव्याख्या देखें

उत्तर: (A) गुप्त ऊष्मा

व्याख्या

• अवस्था परिवर्तन (जैसे गलन या क्वथन) के दौरान, कोई पदार्थ बिना तापमान में परिवर्तन के ऊष्मा को अवशोषित या मुक्त करता है। • पदार्थ की अवस्था परिवर्तन के दौरान प्रति इकाई द्रव्यमान स्थानांतरित ऊष्मा की मात्रा को गुप्त ऊष्मा कहा जाता है। संबंधित तथ्य: • किसी पदार्थ की अवस्था परिवर्तन के दौरान नियत तापमान पर प्रति इकाई द्रव्यमान स्थानांतरित ऊष्मा की मात्रा को गुप्त ऊष्मा (Latent heat, L = Q / m) कहा जाता है। • इसका SI मात्रक जूल प्रति किलोग्राम (J/kg) है; ठोस-द्रव परिवर्तन को गलन की गुप्त ऊष्मा और द्रव-गैस परिवर्तन को वाष्पन की गुप्त ऊष्मा कहते हैं। • विशिष्ट ऊष्मा (Specific heat) किसी पदार्थ के एकांक द्रव्यमान का तापमान 1°C या 1 K बढ़ाने के लिए आवश्यक ऊष्मा की मात्रा होती है। सही उत्तर: (a) गुप्त ऊष्मा

उत्तर समझाने वाला चित्र